Dit is een negatief verwachtingseffect.

We kennen allemaal het placebo-effect. Dit is een positief effect van een medicament of behandeling dat niet toe te schrijven is aan werkzame bestanddelen van het betreffende medicament of aan de werkzaamheid of intrinsieke waarde van de behandeling.

Het nocebo-effect is de tegenhanger van het placebo-effect. Het betreft een negatief verwachtingseffect.

Bijvoorbeeld: iemand vertelt dat een bepaalde behandeling of medicament niet werkte en dat er heel wat nevenwerkingen optraden. De kans is nu groot dat een andere patiënt die dit hoorde ook deze nevenwerkingen krijgt bij eenzelfde medicament of behandeling.

Blijkbaar zijn bepaalde aandoeningen meer nocebo-gevoelig dan anderen. Allergieën en astma zijn hiervan voorbeelden. Zo kan iemand die allergisch is voor gladiolen allergisch reageren bij de aanblik van plastic gladiolen.

Weten dat er bijwerkingen kunnen zijn bij het nemen van een medicament, verhoogt het risico op bijwerkingen.

Weten dat een manipulatie schade kan veroorzaken leidt vaak tot klachten nadien.

Let dus op dat bij angstige patiënten geen al te krachtige technieken gebruikt worden. Angst kan klachten verergeren.

Studies stellen 3 potentiële mechanismen voor:

• Het creëren van een verwachting.

• Conditionering (negatieve ervaring met andere medicamenten bv).

• Anticiperende onrust.

Bij neuropathische pijn speelt het nocebo-effect waarschijnlijk een grote rol.

• Dodd S. (2017) Current insights in the placebo and nocebo phenomena. Clin. Ther. 2017; 39:456–457.

• Dodd S., Dean O.M., Vian J. & Berk M. (2017) A review of the theoretical and biological understanding of the nocebo and placebo phenomena. Clin Ther. 2017; 39: 469–476.

• Chamsi-Pasha M., Albar M.A. & Chamsi-Pasha H. (2017) Minimizing nocebo effect: Pragmatic approach. Avicenna J Med. 2017 Oct-Dec; 7(4): 139–143. doi: 10.4103/ajm.AJM5917