De basale ganglia zijn een verzameling van grijze materie (kernen) in de hersenen.

Deze kernen (nuclei) liggen rond de thalamus en zijn met elkaar verbonden. Ze kunnen gezien worden als één regelsysteem dat zowel bewegingen (planning en programmering van beweging - hoe groot of snel moet de beweging zijn) als beloning en motivatie (cognitie met betrekking tot motorische activiteit) controleert. Bewegingen worden gemakkelijker en soepeler gemaakt.

Zij zorgen voor soepele bewegingen zoals:

• Het zwaaien van de armen tijdens het lopen.

• Gezichtsexpressie met emoties.

• Bewegingen van de ledematen bij het zwemmen.

• Houding (posturology) regelen.

De basale ganglia zijn:

• Nucleus caudatus.

• Putamen.

• Globus pallidus.

• Substantia nigra.

• Subthalamische kern.

Ze maken deel uit van het extrapiramidale systeem.

In de volgende gevallen moeten we rekening houden met disfuncties van deze ganglia:

• Trekkende bewegingen (chorea). Zoals bijvoorbeeld vormen van torticollis, die soms bij volwassenen ontstaan.

• Kronkelende (wormachtige bewegingen, draaiend) bewegingen (athetose).

• Ballisme (onbewuste grove bewegingen).

• Ritmische bewegingen (tremor). Zoals bijvoorbeeld bij de ziekte van Parkinson (rusttremor en bradykinesie) of de ziekte van Huntington.

• Algemene verstoring van de spiertonus.

• Tics (zoals bij bijvoorbeeld Gilles de la Tourette).

• ADHD (probleem ligt in de frontale cortex en in de basale ganglia).

• OCD (obsessieve dwangmatige aandoening).

• Algemene hypertonus van het spierstelsel, stijfheid.

• Langdurige reactietijd.

• Schuivende gang.

• Houding in flexie (standbeeldachtige uitstraling).

De etiopathogenese van deze kernen is:

• Voornamelijk idiopathisch.

• Degeneratie van dopaminerge neuronen (vanwege de leeftijd bv.).

• Virale encefalitis.

• Cerebrale arteriosclerose.

• Drug-misbruik.

• Reumatische koorts.

• Soms is er sprake van geboortetrauma.

• Kernicterus.

De bloedtoevoer van de basale ganglia verloopt via drie slagaders:

• Arteria choroidea anterior.

• Arteria cerebralis medialis.

• Arteria cerebralis anterior.

Alle drie onderdeel van het arteria carotis system.

De normale functie van de controlecentra in de hersenen hangen af van een adequate toevoer van zuurstof en voedingsstoffen via een dicht netwerk van bloedvaten.

De snelheid van de cerebrale bloedstroom bij de volwassene is meestal 750 milliliter per minuut, wat neerkomt op 15% van de cardiale output. De slagaders leveren zuurstofrijk bloed, glucose en andere voedingsstoffen aan de hersenen en de venen voeren zuurstofarm bloed terug naar het hart, waardoor CO2, melkzuur en andere stofwisselingsproducten worden verwijderd.

Osteopathische behandeling:

• Theoretisch is het mogelijk dat wanneer we streven naar een betere doorbloeding van de hersenen en een betere O2-CO2 verhouding in het bloed, dit de werking van de basale ganglia ten goede kan komen.

• Er is echter geen bewijs en de kans dat dit kan werken is zeer klein.

• Zelfs wanneer we deze patiënten niet kunnen helpen, is het belangrijk dat we kunnen verwijzen wanneer we de beschreven symptomen tegenkomen.

Luc Peeters, MSc.Ost.